ESG TRONG QUẢN TRỊ BỀN VỮNG NGÀNH TÔM
Trong bối cảnh các thị trường xuất khẩu ngày càng gia tăng yêu cầu về minh bạch, trách nhiệm và phát triển bền vững, tuân thủ các nguyên tắc Môi trường – Xã Hội – Quản trị (ESG) đã trở thành yêu cầu thiết yếu đối với toàn bộ chuỗi giá trị ngành tôm, từ hộ nuôi quy mô nhỏ đến doanh nghiệp thu mua và chế biến.
Tại Đồng bằng Sông Cửu Long nói riêng và Việt Nam nói chung, phần lớn sản lượng tôm được tạo ra từ các hộ nuôi quy mô nhỏ và được thu mua, chế biến bởi các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Vì vậy, nâng cao năng lực thực hành ESG cần được triển khai phù hợp với điều kiện thực tế, nguồn lực và trình độ quản lý của từng nhóm đối tượng.
Lồng ghép ESG không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu của nhà nhập khẩu hoặc tiêu chuẩn quốc tế mà còn giúp hộ nuôi và doanh nghiệp nâng cao hiệu quả sản xuất, kinh doanh, giảm rủi ro và tăng khả năng thích ứng trong bối cảnh thị trường biến động.

Đối với hộ nuôi tôm quy mô nhỏ
Hộ nuôi quy mô nhỏ thường có nguồn lực hạn chế, phương thức quản lý còn đơn giản và dựa nhiều vào kinh nghiệm thực tế. Áp dụng ESG đối với nhóm này tập trung vào các nội dung thiết thực, dễ thực hiện và phù hợp với điều kiện sản xuất, bao gồm:
-
Quản lý nước, chất thải và vật tư đầu vào trong khả năng của hộ nuôi
-
Ghi chép đơn giản nhưng trung thực và đầy đủ
-
Bảo đảm an toàn lao động và ứng xử trách nhiệm với cộng đồng xung quanh
-
Thực hiện đúng các cam kết trong liên kết sản xuất
Từng bước cải thiện thực hành theo ESG giúp hộ nuôi:
-
Giảm chi phí và rủi ro dịch bệnh
-
Tăng tính minh bạch và uy tín với doanh nghiệp thu mua
-
Duy trì đầu ra ổn định và nâng cao khả năng tham gia chuỗi cung ứng bền vững
ESG đối với hộ nuôi nhỏ không yêu cầu hệ thống phức tạp mà nhấn mạnh vào nguyên tắc: làm đúng, ghi rõ, thực hiện có trách nhiệm.
Đối với doanh nghiệp vừa và nhỏ
Doanh nghiệp vừa và nhỏ đóng vai trò trung tâm trong thu mua, chế biến và kết nối thị trường. Trong bối cảnh yêu cầu về truy xuất nguồn gốc, báo cáo bền vững và kiểm soát rủi ro ngày càng chặt chẽ, nhóm doanh nghiệp này cần nâng cao năng lực quản trị theo hướng hệ thống và minh bạch hơn.
Lồng ghép ESG tập trung vào:
-
Kiểm soát và giảm tác động môi trường trong chế biến
-
Bảo đảm thực hành lao động công bằng và tuân thủ quy định pháp luật
-
Thiết lập quy trình quản trị nội bộ, quản lý rủi ro và lưu trữ hồ sơ
-
Tăng cường truy xuất nguồn gốc và minh bạch thông tin trong chuỗi cung ứng
Thực hiện tốt ESG giúp doanh nghiệp vừa và nhỏ:
-
Nâng cao uy tín và năng lực cạnh tranh
-
Tăng khả năng tiếp cận thị trường xuất khẩu và tài chính xanh
-
Giảm rủi ro pháp lý, rủi ro chuỗi cung ứng và rủi ro gián đoạn sản xuất
Ba trụ cột ESG trong phát triển bền vững ngành tôm:
- Yếu tố Môi trường (E): Hướng tới giảm phát thải, sử dụng hiệu quả tài nguyên nước, năng lượng và thức ăn, quản lý chất thải theo quy định. Đo lường và cải thiện hiệu suất môi trường giúp giảm chi phí và nâng cao khả năng tuân thủ tiêu chuẩn thị trường.
- Yếu tố Xã hội (S): Bảo đảm điều kiện lao động an toàn, tuân thủ pháp luật lao động, không sử dụng lao động trẻ em, thúc đẩy bình đẳng giới và tăng cường trách nhiệm với cộng đồng. Đây là nền tảng xây dựng chuỗi cung ứng minh bạch và có trách nhiệm.
- Yếu tố Quản trị (G): Tăng cường quản lý nội bộ, kiểm soát rủi ro, minh bạch tài chính, truy xuất nguồn gốc và lưu trữ hồ sơ đầy đủ. Quản trị hiệu quả là điều kiện bảo đảm thực hiện bền vững các nội dung về môi trường và xã hội.
Lồng ghép ESG vào sản xuất và kinh doanh tôm không chỉ nhằm đáp ứng yêu cầu của nhà nhập khẩu mà còn tạo lợi thế cạnh tranh bền vững, nâng cao giá trị thương hiệu và góp phần khẳng định vị thế của ngành tôm Việt Nam trên thị trường quốc tế.
Hiệu quả của chương trình sẽ được đánh giá thông qua mức độ áp dụng thực tế tại ao nuôi, cơ sở thu mua và nhà máy chế biến, thể hiện bằng sự cải thiện rõ ràng trong quản lý, minh bạch và trách nhiệm, thay vì chỉ dừng lại ở hoàn thành khóa học.